Kamienica Czyncielów

Kamienica Czyncielów powstała w latach 1907-1908, w miejsce wcześniejszej, pochodzącej z XIV w. zabudowy. Projektantem konstrukcji był Rajmund Meus, a elewacji – znany krakowski architekt Ludwik Wojtyszko. Kamienica powstała na zamówienie Celestyna Czynciela – zamożnego przedsiębiorcy, który urządził w niej sklep z galanterią.

Nowoczesny Kraków

Do Krakowa, który w drugiej połowie XIX w. stał się centrum polskiej kultury, wcześnie docierały nowoczesne, europejskie prądy. Nowa sztuka splotła się z dominującym w polskim środowisku artystycznym stylem narodowym. Secesja dobrze czuła się w towarzystwie sztuki ludowej, która obok stylizowanej natury, była najczęstszym źródłem motywów.

Te tendencje przejawiały się zarówno w architekturze, jak i w dekoracji wnętrz. Wnętrza i sprzęty projektowane były przez artystów i wykonywane ręcznie w pojedynczych egzemplarzach. W 1901 r. powstało Towarzystwo „Polska Sztuka Stosowana”, którego powstanie przyczyniło się do ożywienia przemysłu artystycznego, wpłynęło również na architekturę.
Fasada kamienicy Czyncielów jest odzwierciedleniem gustów epoki, łączy różne dekoracje z motywami ludowymi. Parter jest arkadowy, pierwsze piętro posiada bogatą ornamentykę. Fasadę wieńczy miękka linia polskiej attyki.

Dom prezydenta

Kamienica Czyncielów nie jest - wbrew temu, co sądzi wielu turystów - oryginalnym budynkiem wzniesionym w tym miejscu. Pierwsza budowla powstała w 1303 r. i na przestrzeni lat wielokrotnie zmieniała swój kształt: w XV w. została powiększona, w XVI w. dobudowano drugie piętro i klatkę schodową.

Zmieniali się również właściciele budynku. Najpierw należał on do rodu Salomonów. W latach 1519-1540 przejął go bogaty kuśnierz i kupiec – Stanisław Czipser, a później rodzina Delpacych, którzy urządzili w nim księgarnię. W drugiej połowie XVIII w. i na początku XIX w. kamienica była własnością m.in. Józefa Bartscha, prezydenta Krakowa. Od tego nazwiska pochodzi nazwa Barszczowe, którą określano budynek przy Rynku Głównym oraz inne kamienice należące do ówczesnego włodarza miasta.

W okresie baroku budynek zmodernizowano i rozbudowano, dodano rokokowe dekoracje, a na fasadzie wzniesiono tympanon przedstawiający Trójcę Świętą. W niespokojnych czasach Sejmu Czteroletniego znajdowała się tam winiarnia, w której toczono polityczne dyskusje.
W 1820 r. kamienica przeszła kolejną modernizację, przechodziła też na własność różnych rodów. Zanim przejął ją Celestyn Czynciel, mieściła się w niej księgarnia Franciszka Kocha.
Aż do wybuchu pierwszej wojny światowej kamienica pełniła funkcję domu handlowego. Parter zajmował magazyn Bilewskich, a pierwsze piętro – konfekcja damska Leona Grabowskiego. Najbardziej znanym lokatorem kamienicy (jeszcze przed wyburzeniem starego budynku) był Stanisław Wyspiański, który zajmował pokój z dwoma oknami na drugim piętrze, zwany przez jego współczesnych „gabinetem literackim” To tu pisał swoje najsłynniejsze dzieło „Wesele” i wiele innych dramatów. Fakt ten upamiętnia tablica z płaskorzeźbą głowy artysty autorstwa Karola Hukana, odsłonięta na fasadzie kamienicy w 25-lecie śmierci artysty.
Joanna Jałowiec