Książkowe rarytasy

Znana naszym czytelnikom Galeria Zderzak poleca świeżo wydaną książkę „Jurry. Powrót artysty”. Promocja odbyła się w sobotę 30 października 2010 r. Jest to pierwsza na rynku polskim monografia malarza i poety Jerzego Ryszarda Zielińskiego, a dotyczy aktualnej wystawy odbywającej się równolegle w galerii Zderzak i Muzeum Narodowym w Krakowie.

Książka „Jurry. Powrót artysty” składa się z kilku części. Oprócz głównej - reprodukcji prac i katalogu wystawy - publikacja prezentuje także szkice artysty, notatki, zdjęcia, listy, a także obszerne kalendarium życia i twórczości Jurry’ego. W części opatrzonej tytułem „Portret wielokrotny” znalazły się wspomnienia osób, które go znały. Jak powiedział Jan Michalski, współautor książki, nie chodziło o zebranie anegdot na temat artysty, ale stworzenie spójnego portretu człowieka, który przedwcześnie zginął. “To jest odkrycie wielkiego artysty, który zginął śmiercią tragiczną, zaś życie prowadził misyjne, walcząc przeciwko zastanej rzeczywistości politycznej. Celem książki jest wprowadzenie tego wybitnego artysty w krwioobieg polskiej kultury.

Część wprowadzająca - „Jurry w historii sztuki” - zawiera teksty historyków sztuki, literaturoznawców i artystów, którzy przestawiają różne aspekty twórczości Jurry’ego, sytuujące jego dzieło w sztuce II połowy XX wieku. Ciekawą pozycją w książce jest teczka z ASP Jurry’ego, w której znalazły się m.in. podanie na studia, świadectwo ukończenia szkoły i praca dyplomowa artysty pisana u prof. Mieczysława Porębskiego.
W tekście pt. “Jurry-partyzant” Jan Michalski opisał wspomnienia, które zdobył podczas podróży w rodzinne strony artysty. Rekonstruuje on wydarzenia i opowieści z czasów wojny, które uformowały osobę i wpłynęły na późniejszą twórczość Jurry'ego.

Równie godny uwagi jest artykuł Wojciecha Szymańskiego pt. “Ambasadorowie”, poświęcony ostatniemu cyklowi portretów Jurry’ego - tzw. “Portretom Helsińskim”, przedstawiającym twarze polityków - sygnotariuszy Aktu Końcowego Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Helsinkach w 1975 roku (m.in.: Gierka, Breżniewa, Palmego, Forda, Honeckera, Tito, Schmidta).

Miłośnicy sztuki i dobrej lektury znajdą na stoisku Galerii Zderzak wiele interesujących publikacji dotyczących sztuki najnowszej, zawsze opatrzonych pięknymi ilustracjami i reprodukcjami. Spośród tych pozycji na czoło wybija się znakomita książka autorstwa Jan Michalskiego "Chłopiec na żółtym tle. Teksty o Andrzeju Wróblewskim" wydana w 2009 roku. Książka zawiera teksty autora z lat 1993-2009 oraz reprodukcje prac i dokumentów związanych z Andrzejem Wróblewskim. Dzięki wystawom w Zderzaku i m.in. tej publikacji Wróblewski został odkryty przez muzea i kolekcjonerów, także na rynku międzynarodowym. Sam autor, tak mówi o tej publikacji: “Książka zawiera różne teksty o artyście, porusza rozmaite tematy. Jeden z nich dotyczy marksizmu Wróblewskiego, inny – tzw. “masy spadkowej” po artyście, czyli losów dzieł Wróblewskiego po jego śmierci. Ale główny zrąb tekstów to hermeneutyka, czyli odszyfrowywanie i objaśnianie obrazów, rodzaj wędrówki szlakami myśli artysty. Nie zawsze jest to łatwe, czasami trzeba otworzyć wyobraźnie, dlatego polecam to tym czytelnikom, którzy głębiej chcą wniknąć w jego sztukę i mają pewne przygotowanie.”

Wśród wystawców 14. Targów Książki znalazło się także krakowskie Wydawnictwo SALWATOR, które w swojej ofercie posiada pozycje z zakresu teologii, psychologii, filozofii, duchowości, pedagogiki, a także szereg poradników. Jedną ze świeżo wydanych jest książka zatytułowana „Bitwa o Kościół”, która podejmuje najbardziej aktualne i głośne problemy poruszane i nagłaśniane głównie przez media. Tematy poruszone w książce, to m.in.: „Polityka na ambonie”, „Autorytet w Kościele”, „In vitro”, „Kościelna Komisja Majątkowa”, „Finanse w Kościele”, „Media”, „Człowiek i jego miejsce w Kościele”. Autorami tekstów zebranych w „Bitwie…” są znani dziennikarze (Kamil Durczok, Piotr Kraśko, Agnieszka Mrożek, Katarzyna Wiśniewska) oraz duchowni (ks. Bartłomiej Król SDS, ks. Robert Nęcek). Mimo że książka jest stosunkowo świeżym wydawnictwem, już spotyka się z ogromnym zainteresowaniem. Wymowna okładka i chwytliwy tytuł zachęcają do podjęcia dyskusji z osobami mającymi różne stanowiska. Jak powiedziała Zofia Smęda, redaktor Wydawnictwa SALWATOR, celem książki nie jest krytyka Kościoła ani mediów, lecz próba podjęcia dialogu między tymi dwoma instytucjami: „Kościół i media są od siebie zależne i powinny się wzajemnie uzupełniać i ze sobą współpracować. Chcemy pokazać, że ten dialog może być owocny, nie musi rodzić niepotrzebnych konfliktów”.

Kolejnym wartym uwagi punktem na mapie tegorocznych targów było stoisko Willi Decjusza, która od niedawna wydaje magazyn literacki „Radar”. Na jego treść złożyły się teksty młodej literatury, publikowane w trzech językach: polskim, niemieckim i ukraińskim. Wybór tych języków nie był przypadkowy, gdyż pismo to wyrosło na kanwie trwającego niemal 10 lat projektu „Homines Urbani” realizowanego przez Willę Decjusza. W tym roku, w ramach nowego programu „Dagny” stowarzyszenie gości także młodych pisarzy z Norwegii oraz krajów obszaru języka niemieckiego. Międzynarodowy program pobytów stypendialnych i wydarzeń literackich adresowany jest do młodych twórców, którzy jako rezydenci Willi Decjusza mają okazję do wymiany swoich doświadczeń i wzajemnej inspiracji. Drukowane pismo „Radar” dokumentuje osiągnięcia tych młodych twórców, w krótkiej formie prezentując ich najnowsze teksty. Równolegle do magazynu aktualizowana jest strona www.e-radar.pl będąca platformą tych spotkań. Strona zawiera najnowsze teksty, a także promuje i opisuje aktualne wydarzenia w zakresie młodej literatury. Prezentacja „Radaru” podczas tragów była również okazją do spotkania się z autorami, których teksty znalazły się w najnowszym wydaniu magazynu.

Bogactwo prezentowanych wydawnictw podczas 14. Targów Książki dowodzi, jak ważnym elementem życia społecznego jest książka. Mimo rozwoju innych form mediów i kuszących nowości technicznych, nadal wybija się ona na pierwszeństwo. Warto było skorzystać z okazji i dowiedzieć się o nowościach wydawniczych, które wkrótce znajdą się na księgarnianych półkach.
BP